درمان اعتیاد در سالمندان

درمان اعتیاد در سالمندان با چالش های ویژه ای روبرو است. سالمندان اولین جمعیتی نیستند که هنگام تصور سوءمصرف مواد مخدر و الکل به ذهن خطور می‌کنند. اما افراد در این گروه سنی بیشتر از آنچه اکثر مردم تصور می‌کنند تحت تأثیر مصرف مواد مخدر قرار می‌گیرند. با افزایش سن، سالمندان تغییراتی در رفاه جسمی و روانی، حلقه‌های اجتماعی و پویایی خانواده خود تجربه می‌کنند و ممکن است در زندگی روزمره خود به کمک بیشتری نیاز داشته باشند. چالش‌های افزایش سن تنها با مصرف مواد مخدر یا الکل تشدید می‌شود، موضوعی که معمولاً در بین جمعیت مسن نادیده گرفته می‌شود.

بسیاری از سالنمدان بامواد مخدر یا الکل دست و پنجه نرم می‌کنند، سوءمصرف مواد در سالمندان هر روز شدیدتر می‌شود و با این حال درک و پاسخ به این بحران سلامتی به طور جدی عقب مانده است. برای اینکه بتوانیم به سالمندان در ترک اعتیاد کمک کنیم لازم است نیازها، تفاوت ها و چالش های ترک اعتیاد در سالمندان را بشناسیم. در این پست نیازهای خاص سالمندان برای ترک اعتیاد به طور کامل شرح داده می شود.

سوءمصرف مواد در میان سالمندان

در حالی که سوءمصرف مواد در هر نقطه‌ای از زندگی مضر است، اما اعتیاد در دوران پیری بیشترین ضرر را دارد. همزمان با افزایش تعداد تغییرات زندگی، سالمندان معمولاً شروع به مصرف مکمل‌های دارویی و داروهای تجویزی می‌کنند که می‌تواند باعث ایجاد فعل و انفعالات مضر در بدن و تحریک اعتیاد شود.

با افزایش سن، توانایی بدن برای پردازش هر یک از این داروها به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. به همین دلیل، سالمندان ممکن است نسبت به جوانان به دوزهای بسیار کمتری از داروهای تجویزی معتاد شوند.

چرا سالمندان معتاد می شوند؟

چندین عامل خطر خاص سن، به اعتیاد در این جمعیت کمک می‌کنند. موارد زیر عوامل شناخته شده‌ای هستند که به اعتیاد در سالمندان کمک می‌کنند:

تنهایی و انزوا

این تغییرات عمده زندگی و بیولوژیکی می‌تواند باعث شود بسیاری از سالمندان با تنهایی و نگرانی‌های مزمن پزشکی دست و پنجه نرم کنند که می‌تواند بر سلامت روان و جسم آنها تأثیر بگذارد.

بسیاری از تغییرات خلقی در سالمندی می‌تواند منجر به تنهایی شود. بازنشستگی می‌تواند منزوی کننده باشد، دوری از خانواده می‌تواند باعث تنهایی بیشتر شود و از دست دادن دوستان مسن یا همسر می‌تواند باعث تنهایی ناخواسته شود.

علاوه بر این، نیاز به نقل مکان به یک مرکز زندگی کمکی یا خانه سالمندان، آنها را از شبکه حمایت اجتماعی خود دور می‌کند و همچنین می‌تواند احساس انزوا کند. برای مقابله با این احساسات، سالمندان ممکن است از الکل، ماری جوانا و داروهای تجویزی مانند مواد افیونی و بنزودیازپین‌ها برای خوددرمانی استفاده کنند.

داروهای اعتیاد آور

از آنجایی که جمعیت مسن همچنان از داروهایی با پتانسیل اعتیاد بالا برای کمک به درمان درد یا سایر بیماری‌های مزمن پزشکی خود استفاده می‌کنند، برای احساس اثرات مطلوب به دوز بیشتری نیاز دارند. این به عنوان تحمل شناخته می‌شود و با افزایش تحمل فرد، خطر اعتیاد آنها نیز افزایش می‌یابد.

فراموشی

به خاطر سپردن مصرف چندین نوع داروی تجویزی می‌تواند بسیار گیج‌کننده باشد، به خصوص اگر نقص حافظه وجود داشته باشد. در نتیجه، افراد مسن بیشتر احتمال دارد که با فراموش کردن مصرف داروهای خود، به طور تصادفی از داروها سوء استفاده کنند، یا آنها را بیش از حد مصرف کنند یا مقدار اشتباهی مصرف کنند. این امر خطر اعتیاد آنها را افزایش می‌دهد، حتی اگر تصادفی باشد.

سایر علل زمینه ساز اعتیاد سالمندان

سالمندان تقریباً برای هر بیماری، از فشار خون بالا گرفته تا زوال عقل، قرص مصرف می‌کنند، اما داروها تأثیر متفاوتی بر سالمندان نسبت به بزرگسالان و نوجوانان دارند. افراد مسن به دلایل مختلف می‌توانند به راحتی به داروها وابسته یا معتاد شوند، از جمله:

تجویز همزمان چندین دارو
متابولیسم کندتر و افزایش حساسیت به دارو
بیماری‌های همزمان (مانند دیابت، زوال عقل، فشار خون بالا و غیره)
استفاده طولانی مدت از داروهای روانگردان
افزایش میزان جراحی (نیاز به تجویز بیشتر دارو برای تسکین درد)
سطح بالاتر درد مزمن
میزان بالاتر اختلالات خواب و اضطراب
گرایش به خوددرمانی
زوال شناختی (باعث استفاده نادرست از داروها می‌شود)
تشخیص نادرست از سوی متخصصان پزشکی

سالمندان از مواد مختلفی استفاده می‌کنند، اما رایج‌ترین انواع آن الکل و داروهای تجویزی مانند مواد افیونی و بنزودیازپین‌ها هستند. اما تعداد فزاینده‌ای از سالمندان نیز از مواد مخدر یا داروهای غیرقانونی استفاده می‌کنند.

علائم اعتیاد در سالمندان

با افزایش سن، سلامت روان، سلامت جسمی و روابط شخصی آنها ممکن است رو به وخامت بگذارد. اگرچه تشخیص اعتیاد در این گروه جمعیتی ممکن است چالش برانگیزتر باشد، اما توجه به هرگونه علائم غیرمعمولی که عزیزان سالمند شما نشان می‌دهند، ضروری است.

برخی از علائم سوء مصرف مواد در سالمندان عبارتند از:

مشکلات حافظه
تغییر در عادات خواب
کبودی‌های بی‌دلیل
تحریک‌پذیری، غم و افسردگی
درد مزمن بی‌دلیل
تغییر در عادات غذایی
تمایل به تنها بودن اغلب
عدم حمام کردن یا تمیز نگه داشتن
از دست دادن ارتباط با عزیزان
عدم علاقه به فعالیت‌های معمول

خطرات سوء مصرف مواد در سالمندان چیست؟

با افزایش سن، متابولیسم آنها کند می‌شود، به این معنی که داروهای تجویزی اعتیادآور برای متابولیزه شدن به زمان بیشتری نیاز دارند، به طوری که برای مدت طولانی‌تری در سیستم بدن فرد باقی می‌مانند. اگر فرد در این مدت الکل مصرف کند یا داروهای دیگری مصرف کند، این می‌تواند مشکل‌ساز باشد، زیرا ترکیب داروها و الکل می‌تواند عوارض جانبی مضری داشته باشد.

به دلیل متابولیسم کندتر در این جمعیت رو به پیری، سالمندان می‌توانند نسبت به این مواد تحمل پیدا کنند و همچنین عوارض جانبی خطرناکی را تجربه کنند. این اغلب غیرعمدی است، زیرا بسیاری از افراد در جمعیت رو به پیری از نحوه عملکرد متابولیسم خود و چگونگی تأثیر تداخلات دارویی بر ذهن و بدن خود آگاه نیستند.

موارد زیر خطرات شناخته شده سوء مصرف مواد در سالمندان هستند:

افزایش خطر زمین خوردن
اختلال در حافظه و تمرکز
افزایش خطر مصرف بیش از حد
افزایش خطر تصادفات رانندگی
وخیم‌تر شدن بیماری‌های موجود مانند بیماری قلبی
بی‌خوابی بدتر
وخیم‌تر شدن بیماری‌های روانی مانند افسردگی

چالش‌های شناسایی اعتیاد در سالمندان

سوءمصرف الکل یا مواد مخدر اغلب علائم سایر اختلالات پزشکی یا روانی را تقلید می‌کند. این امر باعث می‌شود پزشکانی که با یک بیمار مسن‌تر مواجه می‌شوند، به راحتی برخی از علائم اعتیاد را به کاهش سلامت روانی یا جسمی نسبت دهند. این علائم همچنین می‌توانند به عنوان بخشی از پیری طبیعی (اختلال شناختی خفیف) یا به عنوان بخشی از سایر بیماری‌های تشخیص داده شده در جمعیت سالمندان دیده شوند.

علائم رایج تشخیص داده نشده مرتبط با سوءمصرف مواد مخدر در سالمندان عبارتند از:

از دست دادن حافظه
گیجی
تحریک‌پذیری
کاهش بهداشت
تغییرات در خواب و اشتها

علائم اعتیاد اغلب با علائم بیماری‌های پزشکی زیر همپوشانی دارند:

زوال عقل (آلزایمر، پارکینسون، زوال عقل عروقی، زوال عقل پیشانی-گیجگاهی، زوال عقل اجسام لویی)

افسردگی
دیابت
کمبود ویتامین یا سوءتغذیه

دانش ناکافی، داده‌های محدود و مراجعه‌های عجولانه به مطب، همگی در این تشخیص اشتباه اعتیاد در افراد مسن نقش دارند. تشخیص نشانه‌های سوءمصرف مواد در افراد مسن ممکن است دشوار باشد، زیرا این نشانه‌ها شبیه علائم پیری هستند. در صورتی که به اعتیاد سالمندتان مشکوک هستید، بهتر است با مشاوره ترک اعتیاد تماس بگیرید.

ملاحظات مربوط به سالمندان در توانبخشی

انزوای اجتماعی، انگ اجتماعی و عدم تمایل به درخواست کمک ناشی از شرم یا تلقی مصرف مواد به عنوان آخرین لذت مانع شروع ترک اعتیاد می‌شود. مصرف همزمان دارو، سم‌زدایی را پیچیده می‌کند و احتمال تعاملات خطرناک را افزایش می‌دهد، در حالی که مشکلات سلامت روان مانند افسردگی می‌تواند هوس‌ها را تشدید کند یا منجر به عود شود.

۱-تفاوت متابولیسم سالمندان

بزرگسالان مسن‌تر به رویکردهای درمانی حساس به سن نیاز دارند که آسیب‌پذیری‌های منحصر به فرد آنها، از جمله دفع آهسته‌تر دارو از بدن، مصرف همزمان چند دارو و بیماری‌های همزمان مانند درد مزمن، اختلال شناختی یا مشکلات حرکتی را در نظر بگیرند.

برنامه‌های ترک اعتیاد سالمندان باید با کاهش تدریجی آهسته‌تر موادی مانند بنزودیازپین‌ها، حداقل به مدت چهار هفته شروع شوند تا از عوارض جانبی جلوگیری شود.

۲-انزوای اجتماعی و تنهایی

برخی از سالمندان ممکن است شبکه قوی برای حمایت از بهبودی خود نداشته باشند. ایجاد محیطی که در آن سالمندان در یکی از بزرگترین گذارهای زندگی خود احساس حمایت و ارتباط کنند، بسیار مهم است. برنامه‌هایی که شامل فعالیت‌های اجتماعی، گروه درمانی و فرصت‌هایی برای تعامل اجتماعی هستند، می‌توانند به کاهش احساس انزوا و تنهایی کمک کنند.

۳-مشارکت خانواده در فرآیند بهبودی

سالمندانی که به دنبال درمان هستند باید بدانند که وقتی صحبت از بهبودی از اختلال مصرف مواد می‌شود، لازم نیست این مسیر را به تنهایی طی کنند. اعضای خانواده و مراقبان می‌توانند حمایت عاطفی ارائه دهند، در حمل و نقل کمک کنند و در مدیریت قرارهای پزشکی و داروها یاری رسانند.

گزینه‌های درمان اعتیاد برای سالمندان و افراد مسن

مراکز درمان اعتیاد ممکن است در صورت لزوم، سطوح مختلفی از درمان اعتیاد را برای بزرگسالان مسن ارائه دهند، از جمله سم‌زدایی پزشکی، درمان در منزل یا مراکز درمانی سرپایی.

هنگامی که یک بیماری همراه نیز وجود دارد، مدل‌های درمانی یکپارچه که از تیم‌های متخصصان پزشکی و سلامت روان برای درمان همزمان هر دو اختلال استفاده می‌کنند، مهم است.

۱-سم‌زدایی پزشکی

سم‌زدایی پزشکی سطحی از درمان است که در آن بیماران در طول فرآیند ترک حاد تحت نظارت و تثبیت قرار می‌گیرند. سم‌زدایی ترک اعتیاد مؤثر در ۳ مرحله انجام می‌شود:

ارزیابی. این معمولاً شامل غربالگری دارو و بررسی اطلاعات مرتبط مانند نگرانی‌های سلامت عمومی بیمار، محیط زندگی، سابقه مصرف مواد و موارد دیگر است.

تثبیت. بیماران در طول فرآیند ترک تحت نظارت قرار می‌گیرند تا عوارض سلامتی که ممکن است ایجاد شود، برطرف شود. در صورت لزوم، ممکن است داروهایی برای کاهش خطر و شدت علائم خطرناک ترک تجویز شود.

تشویق ورود به درمان مداوم. سم‌زدایی تا حد زیادی در کمک به فرد برای حفظ هوشیاری در مدت زمان طولانی بدون درمان اضافی برای رسیدگی به مؤلفه‌های روانی و اجتماعی اعتیاد آنها بی‌اثر است.

۲-بستری برای درمان اعتیاد در سالمندان

یکی از روش های درمانی که می توان برای سالمندان معتاد نیز استفاده شود، ترک اعتیاد به صورت بستری در کلینیک تخصصی ترک اعتیاد است. در این مراکز بیماران به صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته در مرکز درمانی زندگی می‌کنند و از نظارت مداوم پزشکی و دسترسی شبانه‌روزی به پرستار و داروهای مورد نیاز بهره‌مند می‌شوند.

۳-درمان اعتیاد در سالمندان به صورت سرپایی

درمان سرپایی از بسیاری از رویکردهای درمانی مشابه مورد استفاده در درمان بستری را دار است، اما به بیماران اجازه می‌دهد در خانه خود زندگی کنند و در فواصل از پیش تعیین شده برای درمان به مرکز ترک اعتیاد مراجعه کنند و توسط پزشک متخصص ترک اعتیاد ویزیت می شوند. داروهای مورد نیاز تجویز می شود و بیمار به منزل باز می گردد تا در کنار خانواده پروسه درمان را طی کند.

سخن آخر

کلینیک‌ تخصصی ترک اعتیاد طلوعی دوباره، نظارت پزشکی ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته را برای مدیریت ایمن علائم ترک اعتیاد در سالمندان ارائه می دهد. تجویز داروها برای کاهش علائم ترک و نظارت بر تداخلات با سایر داروهای تجویزی که سالمندان اغلب مصرف می‌کنند را در نظر می گیرند.

پزشکان در این مرکز فرآیندهای سم‌زدایی را طبق ظرفیت های سالمند تنظیم کنند و قبل از شروع به درمان ، از تثبیت وضعیت سلامتی روحی و جسمی بیمار اطمینان حاصل کنند، که به طور قابل توجهی شانس بهبودی موفقیت‌آمیز را بهبود می‌بخشد و از عود جلوگیری می‌کند.

محیط‌ بستری در کلینیک به ویژه برای سالمندان مبتلا به بیماری‌های همراه یا مشکلات سلامت روان توصیه می‌شوند، زیرا مراقبت‌های جامعی را ارائه می دهند اما بسته به نیاز و شرایط بیمار و خانواده این مرکز می تواند ترک اعتیاد سرپایی برای سالمند را نیز ارائه دهد.