ترک تریاک چند روز طول می‌کشد؟ | روز شمار علمی ترک تریاک

تصمیم به ترک تریاک، شجاعانه‌ترین گام در مسیر بازگشت به زندگی سالم است. ترک ناگهانی تریاک که حاوی مورفین و سایر آلکالوئیدهای اپیوئیدی کوتاه‌اثر است باعث سندرم ترک اپیوئیدی می‌شود. این فرآیند بیولوژیکی است و بدن برای بازگرداندن تعادل طبیعی خود به‌ویژه در سیستم نورآدرنرژیک تلاش می‌کند. اما آگاهی از آنچه در این مسیر انتظارتان را می‌کشد، مثل داشتن یک نقشه راه است. روزشمار علمی ترک تریاک به شما علائم را نشان می‌دهد تا بدانید در هر مرحله با چه چالش‌های جسمی و روحی روبه‌رو هستید و مهم‌تر این که بدانید این سختی‌ها دائمی نیستند. در این پست روز شمار علائم ترک تریاک بررسی می شود و نحوه کنترل و مدیریت این علائم نیز شرح داده می شود. مهم است بدانید، این اطلاعات آموزشی است و جایگزین مشاوره با متخصص ترک اعتیاد نیست. ترک تریاک بدون نظارت پزشک به دلیل خطر کم‌آبی، خستگی شدید، بازگشت به مصرف و عوارض روانی خطرناک است.

در این مقاله روز شمار علمی ترک تریاک بررسی می شود تا درک بهتری نسبت به فرایند پیش رو داشته باشید. برای آشنایی کامل با روش‌های درمان، داروها و علائم ترک، مقاله ترک تریاک پیشنهاد می شود.

شروع علائم (۶–۱۲ ساعت اول پس از آخرین مصرف)

حدود ۶ ساعت پس از آخرین مصرف، علائم خفیف تا متوسط ظاهر می‌شوند و به‌سرعت پیشرفت می‌کنند. تریاک کوتاه‌اثر است، بنابراین بدن سریعاً کمبود را حس می‌کند. شدت علائم در ابتدا کم است اما پیش‌زمینه خماری است.

• بی‌قراری و اضطراب خفیف، احساس ناراحتی درونی و ناتوانی در آرام ماندن
• خمیازه کشیدن مکرر، واکنش خودکار بدن به کمبود دوپامین و تحریک نورآدرنرژیک
• تعریق و احساس تب و لرز
• آبریزش بینی و چشم (رینوره و لاکریماسیون) مانند سرماخوردگی خفیف
• درد عضلانی خفیف درد استخوان و مفاصل
• بی‌خوابی اولیه، مشکل در به خواب رفتن
• گشادی خفیف مردمک چشم، نشانه اولیه کاهش تحریک

در ادامه به بررسی هر یک از علائم خماری که ۶ تا ۱۲ ساعت اولیه آغاز می شوند خواهیم پرداخت.

۱.بی‌قراری و اضطراب خفیف

معمولاً از ساعت ۶–۸. شروع می شود و تا روز ۷–۱۰ ادامه دارد، اما در این دوره خفیف است. شدت آن در افراد از خفیف تا متوسط متفاوت خواهد بود. دلیل اصلی این احساس کاهش ناگهانی فعالیت گیرنده‌های μ در مغز باعث افزایش فعالیت نورون‌های نورآدرنرژیک در locus coeruleus می‌شود و اضطراب ایجاد می‌کند. استراحت در محیط آرام، تنفس عمیق، هیدراتاسیون می تواند به کنترل اضطراب کمک کند. مصرف برخی دارو ها نظیر کلونیدین (۰٫۱–۰٫۲ میلی‌گرم هر ۶–۸ ساعت) برای کاهش علائم اتونوم؛ بنزودیازپین‌ها با احتیاط به دلیل خطر اعتیاد البته زیر نظر پزشک متخصص ترک اعتیاد می تواند بی قراری را کنترل کند.

۲.خمیازه کشیدن مکرر

خمیازه های پی در پی در ساعت ۶–۱۰ پس از آخرین مصرف شروع می شوند. و  معمولاً تا روز ۴–۵ کاهش می‌یابد. خمیازه ها خفیف اما آزاردهنده هستند. خمیازه های پی در پی پس از ترک اعتیاد معمولا به دلیل تحریک compensatory سیستم عصبی مرکزی برای افزایش اکسیژن و مقابله با خواب‌آلودگی ناشی از کمبود تریاک است.  محیط خنک، نوشیدن آب سرد می تواند به کاهش آن کمک کند. هیچ داروی خاصی نیاز نیست؛ خودبه‌خود کم می‌شود.

۳.تعریق و احساس گرما و سرما متناوب

عرق کردن تقریبا پس از ۸ تا ۱۲ ساعت پس از آخرین مصرف شروع می شود و تا روز ۵–۷ ادامه پیدا می کند. در ابتدا خفیف  است. دلیل این احساس hyperactivity سمپاتیک  یعنی افزایش نورآدرنالین است. لباس نخی، دوش آب ولرم، تعویض لباس.  کلونیدین برای رفع این حالت بسیار مؤثر است.

۴.آبریزش بینی و چشم

شروع: ساعت ۶–۱۰. پایان: تا روز ۴–۶. شدت: خفیف (مانند آلرژی). دلیل: opioids قبلاً ترشحات مخاطی را مهار می‌کردند؛ حالا rebound. کنترل: شستشوی بینی با سرم، آنتی‌هیستامین‌های غیرخواب‌آور (با مشورت پزشک). معمولاً نیازی به درمان خاص نیست.

۵.درد عضلانی خفیف

دردهای عضلانی معمولا آزار دهنده ترین علامت ترک تریاک هستند که در ۸ تا ۱۲ ساعت اول شروع می شود. در روز ۲–۳ به اوج خود می رسند و تا روز ۷–۱۰ ادامه پیدا می کنند. دلیل این علامت این است که  مصرف تریاک  درد را سرکوب می‌کردند؛ حالا hyperalgesia (حساسیت بیش از حد به درد اتفاق می افتد.  استامینوفن یا ایبوپروفن از داروهای بدون نسخه برای کاهش درد عضلانی است. همچنین  حمام گرم، ماساژ ملایم نیز موثر است.

۵.بی‌خوابی اولیه

بی خوابی بین ۶ تا ۱۲ ساعت اول پس از ترک تریاک شروع می شود. تا روز ۱۰–۱۴  وگاهی طولانی‌تر ادامه پیدا می کند. در افراد شدت متفاوتی دارد از خفیف تا متوسط. دلیل بی خوابی اختلال در چرخه خواب به دلیل تغییرات نورآدرنرژیک است.  محیط تاریک و خنک، اجتناب از کافئین، ملاتونین یا ترازودون تحت نظر پزشک می تواند به کاهش بی خوابی کمک کند.

۶.گشادی خفیف مردمک چشم

گشادن شدن مردمک چشم پس از ترک تریاک معمولا ساعت ۸–۱۲شروع می شود و  تا روز ۵–۷ ادامه پیدا می کند.کاهش تحریک پاراسمپاتیک دلیل اصلی آن است. استفاده از عینک آفتابی می تواند کمک کند.نیازی به درمان نیست و خود به خود از بین خواهد رفت.

 

علائم روز ۱ تا ۳ ترک تریاک (اوج خماری)

این دوره اوج علائم جسمی است  و پیک آن در ۲۴–۷۲ ساعت پس از ترک تریاک اتفاق می افتد. شدت علائم به حداکثر می‌رسد و بیمار احساس «خماری شدید» می‌کند. اکثر علائم اولیه تشدید می‌شوند و علائم جدید ظاهر می‌شوند.

۱.درد استخوانی شدید

شروع دردهای عضلانی و استخوانی از روز اول است  و در روز ۲–۳ ترک تریاک به اوج خود می رسد. این درد ها از روز ۴-۵ رو به کاهش می رود. و در روز دهم دوباره شدت می گیرد مانند بدن درد در زمان انفولانزا شدید است.

هیپرآلژزی برگشتی و التهاب عضلانی به دلیل نبود تریاک علت اصلی این دردها است. ایبوپروفن ۴۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت)یا استامینوفن، حمام گرم، استراحت، گاهی باکلوفن یا گاباپنتین تحت نظر پزشک می تواند به کاهش درد عضلانی حین ترک تریاک کمک کند.

۲.تهوع و استفراغ روز اول تا سوم ترک تریاک

حالت تهوع از روز اول شروع می شود و در روز دوم به اوج خود می رسد، روز ۵–۷ پایان تهوع است.  تحریک مرکز استفراغ در مغز و شتاب GI باعث ایجاد حالت تهوع در ترک تریاک می شود. در کلینیک ترک اعتیاد بیمار تحت نظارت پزشک  آنتی‌هیستامین‌ها (پرومتازین) یا آنتی‌متیک‌ها (اندانسترون یا متکلوپرامید وهیدراتاسیون خوراکی یا وریدی مورد نیاز را برای کاهش حالت تهوع دریافت می کند.

۳.اسهال و دل‌درد

روز ۱-۲ ترک تریاک اسهال و دل درد شروع می شود.  اوج آن روز ۲–۳ خواهد بود و  تا روز ۵–۷ ادامه پیدا می کند. اسهال گاهی شدید است و ۱۰-۱۵ بار در روز می رسد. دلیل اسهال این است که تریاک قبلاً حرکات روده را کند می‌کردند؛ حالا بیش تحرکی روده باعث تشدید دفعات می شود. برای درمان اسهال پس از ترک تریاک لوپرامید (۴ میلی‌گرم اولیه، سپس ۲ میلی‌گرم پس از هر مدفوع، حداکثر ۱۶ میلی‌گرم در روز) + بیسموت، مایعات فراوان و ors می تواند کمک کند.

۴.پوست مرغی و لرز

علامت پوست مرغی شدن و لرز در روز اول شروع می شود و  روز ۴–۵به پایان می رسد. تحریک بیش از حد سمپاتیک باعث پوست مرغی شدن است. برای درمان کافی است لباس گرم بپوشید.

۵.تعریق شدید و گرگرفتگی

تعریق شدید و گر گرفتی از روز اول شروع می شود و در روز دوم به اوج خود می رسد. در روز ۵–۷ به پایان می رسد. دلیل باز همان تحریک بیش از حد اتونوم است. پزشک متخصص ترک اعتیاد از داروهایی نظیر کلونیدین استفاده می کند.  تعویض لباس های گرم و پوشیدن لباس های خنک و نخی می تواند کمک کند.  هیدراتاسیون نیز توصیه می شود.

۶.بی‌قراری شدید و اضطراب

همانطور که گفته شد بی قراری از ساعات اول شروع می شود و در روز دوم به اوج خود می رسد. در روز ۷–۱۰ پایان می یابد. افزایش نورآدرنالین باعث اضطراب و بی قراری می شود. کلونیدین (بهترین گزینه)، محیط آرام، تکنیک‌های آرام‌سازی. گاهی هیدروکسی‌زین می تواند به بهبود اضطراب کمک کند.

۷.بی‌خوابی کامل

بی خوابی همانطور که گفته شد در ساعت اولیه از همان روز اول شروع می شود و ممکن است تا هفته‌ها ادامه یابد. اختلال در سیستم خواب را می توان تا حدی با ترازودون یا میرازاپین تحت نظر پزشک کنترل کرد.

۸.تپش قلب و فشار خون بالا

از روز اول و دوم ترک تریاک به دلیل افزایش بیش از حد سمپاتیک تپش قلب بالا می رود و فشار خون قدری افزایش می یابد. روز ۵–۷ این فشار به حالت عادی باز می گردد. برای کاهش فشار، حتما باید نظارت پزشک متخصص بر بیمار ادامه یابد.

مهمترین خطراتی که می تواند برای بیمار در روز اول تا سوم ترک تریاک رخ دهد عبارتند از

• کم‌آبی شدید و اختلال الکترولیت به دلیل اسهال و استفراغ (خطر جدی)
• خستگی و ضعف شدید که ممکن است به افسردگی یا افکار خودکشی منجر شود
• خطر بازگشت به مصرف برای تسکین علائم (بالاترین خطر در روز ۲–۳)
• در افراد با بیماری زمینه‌ای (قلب، فشار خون) ممکن است عوارض قلبی ایجاد شود

هیدراتاسیون و تغذیه سبک مانند سوپ، موز، برنج می تواند به رفع علائم ترک تریاک کمک کند. اگر علائم بسیار شدید (استفراغ مداوم، گیجی، تشنج نادر) شد، فوراً به اورژانس بروید.

 

علائم ترک تریاک در روزهای ۴ تا ۷

این بازه زمانی معمولاً به عنوان اوج مرحله حاد ترک شناخته می‌شود. در این روزها، بدن در حال پاکسازی کامل از سموم است و علائم جسمی با بیشترین شدت خود ظاهر می‌شوند.

علائم این مرحله معمولاً از اواخر روز سوم یا اوایل روز چهارم پس از آخرین مصرف، به اوج خود می‌رسند . شدت علائم جسمی از پایان روز هفتم به تدریج رو به کاهش می‌گذارد.

در این دوره، علائم در شدیدترین حالت خود قرار دارند. بدن با دردهای قابل توجه و مشکلات گوارشی دست و پنجه نرم می‌کند.

علائم اصلی (جسمی و روانی) ترک تریاک در روزهای ۴ تا ۷

1. درد در کف پا، ساق پاها و کمر درد.
2. دل پیچه همراه با حالت تهوع و گاهی استفراغ
3. بی‌خوابی مطلق و مشکل در به خواب رفتن یا بیدار شدن مکرر در طول شب .
4. علائم شبه‌آنفلوانزا: تعریق زیاد، لرز، آبریزش بینی و چشم، عطسه و خمیازه‌های کشیده و مکرر.
5. بی‌قراری و کلافگی شدید: فرد قادر به سکون و آرامش نیست و مدام در حال تغییر وضعیت است.

در این مرحله، ذخایر مرفین موجود در بافت‌های چربی بدن فرد تقریباً به طور کامل تخلیه شده است . مغز و گیرنده‌های عصبی که به حضور اپیوئید عادت کرده بودند، حالا با کمبود شدید مواجه شده و بدن با یک طوفان فیزیولوژیک واکنش نشان می‌دهد.

پزشک ممکن است برای کنترل علائم از داروهای زیر استفاده کند:

• آگونیست‌ها: مانند متادون یا بوپرنورفین که با اثر بر همان گیرنده‌های مغز، علائم ترک را بدون ایجاد خلسه مصرف کنترل می‌کنند .
• داروهای کمکی: برای مشکلات خاص مانند لوپرامید برای اسهال ، مسکن‌های غیرافیونی برای درد، و داروهای خواب‌آور برای بی‌خوابی.
• مراقبت‌های حمایتی:
• آبرسانی مداوم: به دلیل اسهال و تعریق، خطر کم‌آبی بدن بالاست. مصرف مایعات فراوان (آب، سوپ رقیق، اوراس) ضروری است.
• استراحت در محیط آرام: تا حد امکان در یک مکان آرام و بدون استرس استراحت کنید. محیط بدون سرو صدا و کم نور می تواند کلافگی و استرس را کاهش دهد.
• دوش آب گرم: می‌تواند به طور موقت دردهای عضلانی و بی‌قراری را تسکین دهد.

 

علائم ترک تریاک در روز ۸ تا ۱۴ ترک تریاک

در این دوره، علائم جسمی حاد رو به افول می‌روند و علائم روانی پررنگ‌تر می‌شوند. بدن در حال تطبیق با شرایط جدید است.از حدود روز هشتم به بعد، شدت علائم جسمی فروکش کرده و علائم روانی نمایان می‌شوند.

علائم هفته دوم ترک تریاک

• افسردگی: احساس غم عمیق، ناامیدی و پوچی .
• تحریک‌پذیری و عصبانیت: کوچک‌ترین مسائل می‌توانند باعث خشم و پرخاشگری شوند.
• اضطراب و نگرانی شدید: دلشوره و تشویش بدون دلیل مشخص .
• بی‌حوصلگی و بیانگیزگی شدید (بی‌حالی): فرد تمایل یا انرژی برای انجام هیچ کاری ندارد و ممکن است ساعات طولانی را بی‌حرکت بماند.
• اختلال در تمرکز و حافظه: توانایی انجام کارهای فکری کاهش می‌یابد .
• بی‌خوابی یا اختلال در خواب: اگرچه ممکن است شدت آن کمتر از مرحله قبل باشد، اما کیفیت خواب هنوز پایین است.
• ولع شدید روانی (Cravings): افکار مداوم در مورد تریاک و وسوسه شدید برای مصرف مجدد برای فرار از این احساسات ناخوشایند.

علائم ترک تریاک معمولاً تا پایان روز چهاردهم ادامه داشته و سپس کاهش می‌یابند، اگرچه ممکن است برخی از آنها با شدت کمتر تا هفته‌ها باقی بمانند.

شدت جسمانی کاهش یافته، اما علائم روحی-روانی می‌توانند بسیار آزاردهنده و خطرناک باشند، زیرا احتمال بازگشت به مصرف را افزایش می‌دهند.

در هفته دوم ترک تریاک، بدن از نظر فیزیکی وابستگی کمتری دارد، اما مغز هنوز نتوانسته است به تعادل شیمیایی طبیعی خود (به ویژه در تولید انتقال‌دهنده‌هایی مانند دوپامین و سروتونین) بازگردد. این عدم تعادل عامل اصلی بروز علائم روانی است .

کنترل علائم ترک تریاک در هفته دوم

روان‌درمانی و مشاوره در این هفته ضروری است. مشاوره و حمایت روانی حیاتی‌ترین قسمت درمان در این مرحله است.

درمان شناختی-رفتاری (CBT) به فرد کمک می‌کند تا افکار و باورهای غلط منجر به مصرف را شناسایی و اصلاح کند. صحبت با یک متخصص یا افرادی که تجربه مشابهی دارند (گروه‌های حمایتی مانند معتادان گمنام) به شدت توصیه می‌شود.

اما برای بیماران بستری پزشک ممکن است برای کنترل افسردگی و اضطراب از داروهای ضدافسردگی استفاده کند. همچنین در برخی موارد، استفاده از نالتروکسان که گیرنده‌های مواد مخدر را مسدود می‌کند برای پیشگیری از لغزش آغاز می‌شود.

ورزش منظم حتی پیاده‌روی ساده باعث ترشح اندورفین و بهبود خلق‌وخو می‌شود .تغذیه سالم و مصرف غذاهای مقوی، میوه و سبزیجات تازه به بازسازی بدن کمک می‌کند . یافتن سرگرمی و هدف و پرداختن به فعالیت‌های جدید و لذت‌بخش می‌تواند ذهن را از ولع مصرف دور کند.

 

نکات مهم برای ترک تریاک

کم‌آبی شدید بدن در روزهای ۴-۷، اسهال و استفراغ شدید می‌تواند منجر به کاهش شدید آب و املاح بدن شده و بسیار خطرناک باشد. در صورت مشاهده علائمی مانند خشکی شدید دهان، سرگیجه هنگام ایستادن و تیرگی ادرار، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

افسردگی شدید و افکار خودکشی: در روزهای ۸-۱۴ و پس از آن، به دلیل تغییرات شیمیایی مغز، خطر بروز افسردگی عمیق و افکار خودکشی وجود دارد. اگر این افکار به سراغتان آمد، فوراً با پزشک خود، یک مرکز مشاوره یا اورژانس تماس بگیرید.

بزرگترین خطر پس از ترک تریاک، به خصوص در این دو هفته و هفته‌های بعدی، لغزش و بازگشت به مصرف است . پس از چند روز قطع مصرف، تحمل بدن نسبت به مواد به شدت کاهش می‌یابد. اگر فرد وسوسه شود و همان مقدار قبلی تریاک را مصرف کند، احتمال مصرف بیش از حد (اوردوز) و مرگ بسیار بالا خواهد بود. این یک زنگ خطر جدی است.

به یاد داشته باشید بهترین روش برای درمان وابستگی به تریاک، مراجعه به مرکز ترک تریاک و درمان تحت نظر پزشک متخصص است.

امیدواریم این اطلاعات به شما در درک بهتر مسیر پیش رو کمک کند. به یاد داشته باشید که این یک سفر پرچالش اما شدنی است و با کمک متخصصان و حمایت اطرافیان، می‌توانید از آن عبور کنید.